کلیات

امروزه سیستم های رادیوفرکانسی با گسترش روز افزون خود در تخصص های پزشکی ، حرف های زیادی برای گفتن دارند حرف هایی در مورد اعمال مطمئن و ایمن برای پزشکان و حرف هایی در مورد بهبودی و زیبایی برای بیماران. این بحث اشاره ای اجمالی به تکنولوژی رادیو فرکانسی و ساختار و کاربرد های آن در پزشکی بویژه درماتولوژی دارد.

ساختار

ساختار اصلی سیستم R.F ، در واقع شامل یک نوسان ساز امواج الکتریکی ( RF.oscillator) در محدوده فرکتنس رادیویی است. موج تولید شده توسط نوسان ساز، به وسیله مدارات دیگر به شکل دلخواه تغییر، مدوله و پس از تقویت به میزان لازم، جهت کاربرد مورد نیاز ، به سمت الکترود ها هدایت می گردد.در زیر بلوک دیاگرام یک سیستم R.F آورده شده است.

 

همانگونه که در شکل نیز مشاهده می کنید همه قطعات به نوعی برای ایجاد تغییر و یا تقویت محصول خروجی مدار نوسان ساز به کار گرفته شده اند بطوریکه بتوانند امواج خروجی آن را به شکل و میزان مورد نیاز درمانی تبدیل و آن را به سمت الکترود ها هدایت نمایند. ضمنا قابلیت کنترل این پارامتر ها را در اختیار اپراتور دستگاه قرار می دهند.

مکانیسم عمل:

سیستم R.F نیز مانند سیستم های الکترو سرجری ، با عبور دادن ججریان الکتریکی از بافت ها عمل می کند ، با این تفاوت که فرکانس آنها در محدوده امواج رادیویی است. بنابراین برای درک مکانیسم عمل آنها ، لازم است ابتدا اثرات عبور جریان الکتریکی از بافت ها را بررسی کنیم و سپس به تفاوت مکانیسم عبور جریان R.F از بافت ها بپردازیم . به لحاظ وجود خاصیت هدایت الکتریکی در بافت های زنده وقتی جریان الکتریکی با فرکانس برق شهر ( 60 HZ ) از بافت ها عبور می کند اثرات زیر مشاهده می گردد:

اثرات الکترولیت
ترکیبات الکترولیتی در محل عبور جریان ، یونیزه شدن و یون ها در درون بافت به سمت الکترودهای مخالف حرکت کرده و در محل الکترود ها تجمع می یابند. تجمع یون ها در اطراف قطب ها باعث تخریب و فساد سلول ها می شود. همچنین الکترولیز محلول های الکترولیتی درون بافت ها ، عوارض جانبی دیگری همچون سوختگی شیمیایی درون بافتی به همراه دارد. با افزایش فرکانس جریان عبوری می توان از اثرات الکترولیت جلوگیری کرد.

اثرات فارادیک:
جریان الکتریکی موجب تحریک اعصاب و عضلات شده و ایجاد انقباضات عضلانی ، درد و سوزش می نماید این اثر نیز تابع فرکانس بوده و با افزایش فرکانس از حدود صد هرتز به بالا کاهش یافته و در فرکانس های بالاتر از 300 کیلوهرتز قابل صرف نظر کردن است.

اثرات حرارتی:
با عبور جریان الکتریکی از بافت ها ، مشابه هر مقاومت الکتریکی دیگر ، انرژی حرارتی تولید می شود که مقدار آن بستگی به عوامل مختلفی چون مقدار جریان عبوری دارد. و می توان با کنترل شکل جریان اعمالی و پارامتر های مربوطه و به دنبال آن میزان حرارت ، از آن برای برش یا انعقاد بافتی استفاده نمود. بدین ترتیب که حرارت های بالا ( حدود 100 c) با تبخیر آب بافت ها ، موجب برش بافتی و حرارت های پاییت ( حدود 60c) موجب انعقاد آب بافت ها می گردد. شکل زیر عکس العمل بافت را در مقابل میزان های مختلف حرارت نشان می دهد:

با توجه به تمامی موارد یاد شده ، می توان با افزایش فرکانس به بالا تر از 300 کیلو هرتز از اثرات فارادیک و الکترولیتیک صرف نظر کرده و اثر حرارتی را غالب نمود و از آن به منظور برش و انعقاد بافتی سود جست. بر همین اساس ، سیستم های الکتروسرجری اغلب با فرکانس بالاتر از 300 کیلو هرتز ساخته می شوند. تا ضمن جلوگیری از اثرات ناخواسته ( فارادیک و الکترولیتیک ) ، از اثرات حرارتی انها در جهت برش یا انعقاد بافتی استفاده نمایند.برش بوسیله تبخیر آب سلول ها و ترکاندن آنها و انعقاد بوسیله انعقاد داخل سلول ها انجام می شود.

امواج R.F نیز با عبور از بافت ها موجب برش و یا انعقاد می شوند ولی سازندگان آنها مدعی اند که برش و انعقاد این سیستم ها بدون آسیب و عوارض جانبی است یا آسیب آنها به میزان قابل توجهی پایین است. در حالیکه تنها تفاوت آنها با سیستم های الکترو سرجری فرکانس آنهاست.

بنابراین تفاوت مکانیسم آنها را هم باید در همین تفاوت جست و جو کرد که موجب نتایج زیر می شود:

امپدانس ( مقاومت) با فرکانس نسبت عکس دارد یعنی اگر فرکانس افزایش یابد امپدانس کاهش می یابد. فرکانس در سیستم های به میزان قابل توجهی ( 5/1 الی 10 مگا هرتز) افزایش یافته ، بنابراین امپدانس بافت ها در مقابل عبور امواج بسیار پایین و به دنبال آن ، گرمای ایجاد شده در بافت نیز بسیار کم خواهد شد.
از طرفی عبور امواج می تواند موجب لرزش مولکول های آب سلول ها و تبخیر آنها در دمای پایین گردد به این ترتیب سیستم های شرایطی را فراهم می کنند که در آن عوارض حرارتی سیستم های الکتروسرجری به میزان قابل توجهی کاهش می یابد.
اغلب اثرات جانبی ناخواسته سیستم های الکترویرجری ، بدلیل آسیب حرارتی به بافت های مجاور ایجاد می شود. این عوارض معمولا بصورت تاخیر در بهبودی و یا اسکار ظاهر می شود.همانطور که گفته شد در سیستم های تبخیر آب سلول ها می تواند در دمای پایین صورت پذیرد. به این ترتیب آسیب حرارتی آنها به میزان قابل توجهی کاهش می یابد و می توان گفت برش های حاصل از این سیستم ها مانند زخم تازه بسیار سریع ترمیم می یابند.و لذا بهبودی سریع و نبود اسکار یکی از شاخص های استفاده از سیستم های است.این موضوع در اعمال درماتولوژی ، که بدترین خطر و عارضه جانبی آنها همان اسکار و تاخیر در بهبودی است، از اهمیت ویژه ای برخوردار است و با توجه به مفاد فوق، باید اذعان شد سیستم های شرایط انجام عمل پوست و زیبایی را بصورت سرپایی
، با کمترین خونریزی و کمترین اسکار (و بعضا بدون خونریزی و بدون اسکار) ، در کوتاه ترین زمان ، فراهم میکنند.
کاربرد درمانی

از نظر ساختاری معمولا اغلب سیستم های R.F پیشرفته ، دارای حالت های مونوپولاروبای پولار برای انجام جراحی های مختلف می باشند. در حالت مونوپولار آنها مدهای زیر قابل انتخاب و بهره برداری است:

برش خالص: در این مد می توان برش های بسیار دقیق بدون ایجاد انعقاد در بافت های موضع عمل ایجاد کرد این بخش در انجام اعمال پوست و زیبایی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

برش انعقاد: در این مد می توان همزمان با اجرای برش های دقیق ، از انعقاد هم ( با درصد کمتر) بهره جست.

انعقاد خاص : در این مد می توان صرفا به انعقاد ( جوش دادن ) عروق پرداخت.

انعقاد برش : در این مد می توان همزمان با اجرای انعقاد ، از برش هم ( با درصد کمتر) بهره جست.

امروزه سیستم های R.F در بسیاری از تخصص های پزشکی استفاده می شوند از جمله:

درماتولوژی
جراحی پلاستیک زیبایی
ژنیکولوژی
چشم
ENT
جراحی عمومی
جراحی فک و صورت
Phlebology
با نظر به اینکه سیستم های R.F در انجام اعمال پوست و زیبایی از اهمیت ویژه ای برخوردار است لذا در زیر بطور جداگانه به کاربرد های ویژه این سیستم های در درماتولوژی اشاره کرد:

برداشتن زگیل ، Skin Tags ، کراتوز سبورئیک ، Syringoma ، Trichoepithelioma
برداشتن خال های ملانوسیتی، تلانژکتازی و تومورهای پوستی در مراحل ابتدایی
بیوپسی و پیوند های پوستی
رفع اسکار ها( آبله مرغان ، جای آکنه و غیره)
برداشتن اولیه بافت کلوئید
Debulking تومورهای پوستی
اپیلاسیون
درمان رینومیا ، بیماری Dariers و...
بلفاروپلاستی( عمل جراحی زیبایی پلک چشم)
جراحی های ترمیمی مو شامل : Scalp reduction ، کشیدن پوست سر و پیوند های پوست سر
برداشتن فیبروم های کف پایی
Non ablative face lift
نکات ویژه

علاوه بر موارد عمومی که ارائه گردید ، توجه به نکات ریز ، در مورد سیستم های R.F که هم در قابلیت های عملکردی سیستم و هم کیفیت عملکردهای درمانی موثر می باشند، ضروری به نظر می رسد:

قابلیت های فنی : توجه به مواردی مانند تعبیه انواع شکل جریان های مدوله شده ، قابلیت تغییر و تنظیم پارامتر ها ، قابلیت های حفاظت فیزیکی دستگاه و ایمنی بیمار ، وجود سیستم های اعلام خطر ، مدارات کنترل و تست کننده پلیت ، جریان نشتی، فرکانس و غیره ضروری است.
اکسسوری ها: در این مورد می توان به وجود انواع فور سپس ها و الکترود های قابل ارائه توسط سازندگان اشاره نمود که بطور تخصصی برای هر یک از اعمال پزشکی طراحی و ساخته شده اند.
در اینجا یاد آوری این نکته ضروری است که یکی از عوامل موثر در کیفیت برش و انعقاد و بطور کلی در کیفیت عمل ، شکل هندسی الکترود های مورد استفاده است. بدین منظور امروزه اغلب سازندگان انواع متنوعی از الکترود ها ( حدود 50 الی 60 نوع در سایز های مختلف ) را که هرکدام برای انجام یک عمل پزشکی ویژه شده اند در لیست لوازم جانبی انتخابی ( ) تجهیزات خود گنجانده اند تا کیفیت عملکردهای درمانی را به حد ممکن ارتقاء دهند.
قابلیت Epilation : سیستم های در اعمال پوست و زیبایی کاربرد های فراوانی دارند و ارائه دهنده خدمات پوست و زیبایی ، انجام Hair Removal را نیز در لیست خدمات خود دارند.بنابراین امکان اتصال آنها به سوزن Epilation، در افزایش کارایی آنها در کلینیک های زیبایی موثر است.
Smoke Evacuator : با توجه به ایجاد و پخش بخار و بو در حین انجام عمل جراحی سرپایی و ایجاد شرایط نامناسب ، ارائه این سیستم هم در کنار این دستگاه ها موجب سهولت کار پزشک خواهد شد.
تازه های R.F

در R.F های جدید قابلیت های دیگری ارائه شده است که در نوع خود قابل توجه و شایان ذکر اند از آن جمله می توان به R.F های پالسی و Dermabration اشاره نمود که به توضیح آنها می پردازیم:

الف) R.F های پالسی

در صفحات یک الی پنج فصل نامه شماره چهار ، مطالبی در خصوص روش های مختلف تابش لیزر ها و تاثیر آن در تنوع دقت کاربردهای درمانی لیزر ارائه گردید که مطالعه آن برای درک بهتر مطلب این بحث توصیه می گردد.

گفته می شود تابش متناوب لیزر به بافت دارای نتایجی متفاوت نسبت به تابش مداوم آن است و هر یک از شکله های تابش نیز که با تغییر فرکانس و زمانهای تابش و عدم تابش ، تشکیل می شود خود دارای نتایجی متنوع و متفاوت بر بافت می باشند. بطور مثال؛ لیزر co2 در حالت پیوسته صرفا برای برش بافتی قابل استفاده است ولی در صورت پالسی کردن آن ، می توان در حالت Long Pulse جهت Coagulation و برش بافتی و در حالت Super pulse جهت لایه برداری سطحی پوست ( Resurfacing ) از آن استفاده نمود. این خصوصیت در اعمال امواج R.F نیز قابل کاربرد است یعنی ، اعمال تناوب R.F های جدید ، این خصوصیت را ، بصورت قابلیت اعمال جریان خروجی در مد های مختلف ، در آنها تعبیه کرده اند که در زیر به آنها اشاره می گردد:

جریان پیوسته:
در این حالت با فشار دادن پدال دستگاه جریان R.F خروجی بدون قطع و وصل شدن بطور مداوم روی بافت اعمال می گردد. این حالت در همه این سیستم ها مشترک می باشد.

Single pulse :
در این حالت با فشار دادن پدال دستگاه ، جریان R.F خروجی فقط به مدتی که روی دستگاه تنظیم شده است ، به بافت اعمال و سپس قطع می شود. و برای اعمال جریان بعدی باید مجددا پدال را فشار داد. این حالت در انجام جراحی های دقیق ، دقت عملکرد پزشک را بطور قابل توجهی افزایش می دهد، زیرا با فشار دادن پدال برای پزشک عمل کننده به مدت یکصدم ثانیه امکان پذیر نیست. ولی با این قابلیت می توان مدت اعمال جریان را کمتر از یک ثانیه نیز تنظیم نمود.( یک صدم ثانیه الی یک ثانیه)

Repeat Pulse
در این حالت با فشار دادن پدال دستگاه ، جریان R.F بطور متناوب به بافت اعمال می شود. همانطوریکه در بحث پالسی کردن لیزرها گفته شد ، که میتوان با پالسی کردن لیزرها نیز گفته شد ، که می توان با پالسی کردن لیزرها ضمن اعمال انرژی بیشتر به بافت هدف ، اثرات حرارتی جانبی در بافت هدف جلوگیری کرد ، با اعمال جریان R.F بصورت پالسی نیز می توان همان نتیجه را بدست آورد. در واقع حالت Repeat Pulse برای جلوگیری از نکروز بافت هدف طراحی شده است.

تناوب اعمال فرکانسی یعنی فرکانس و نیز عرض پالس ، قابل تنظیم اند. بدیهی است هرچه تعداد فرکانس پایین باشد عوارض حرارتی کمتر خواهد بود.
Super Pulse
در این حالت جریان R.F با عرض پالس بسیار کوچک در حد میکرو ثانیه به بافت اعمال می شود و لذا مانند روش سوپرپالس در لیزر co2 میتوان از آن در اعمال مختلفی از جمله لایه برداری سطحی پوست بهره جست.

ب) Dermabration

در این حالت جریان R.F های جدید ، الکترودی نیز برای انجام لایه برداری سطحی طراحی و ارائه شده است که در نوع خود منحصر بفرد و شایان توجه است. البته این الکترود در سیستم هایی ، که دارای حالت Super Pulse هستند ، قابل بهره برداری است. به هرحال تکنولوژی نوینی است برای عملکرد جدید. در پایان مثل همیشه باید یادآور شویم که ما ضمن معرفی تکنولوژی های نوین و توصیه کاربرد آنها بوسیله پزشکان و متخصصین محترم ، مهارت دست پزشک را نادیده نمی گیریم و همچنان معتقدیم که هنوز مهارت دست پزشک اصل اول در درمان بوده و هدف ما کمک به استفاده بهینه مهارت شما در بکارگیری تکنولوژی روز است. امید است مطالب ارائه شده در انتخاب و کاربرد سیستم های R.F برای خوانندگان محترم مفید فایده باشد.

تماس با ما

 بابل، میدان کشوری، خ, سرگرد قاسمی، جنب آزمایشگاه فیروزجاهی، مجتمع باران طبقه سوم

 

 تلفن : 32288838 - 011

 

 ایمیل : info @ dr-adabi.ir

 

 سایت : www.dr-adabi.ir

Template Design:Dima Group