ریزش موی سر

تعریف: ریزش مو نازک شدن موهای موجود بر روی پوست سر است. واژه پزشکی ریزش مو، آلوپسیا است که میتواند موقت یا دائم باشد. شایع ترین شکل ریزش مو تدریجاً رخ داده و به آن آلوپسی آندروژنیک می گویند به این معنا که ترکیب آندروژن ها (هورمون های مردانه) و وراثت (ژنتیک) برای ایجاد و گسترش این عارضه مورد نیاز است. دیگر انواع ریزش مو مانند آلوپسی آره آتا و تلوژن افلوویوم می باشند. ریزش مو معمولاً به تدریج و با بالا رفتن سن در هر دو جنس زن و مرد رخ داده ولی بیشتر در مردان اتفاق می افتد.

آلوپسیا غالباً پوست سر و یا کل بدن را درگیر می نماید که میتواند نتیجه وراثت، برخی داروها یا تحت شرایط خاص پزشکی رخ دهد. زنان، مردان و کودکان همگی می توانند این امر را تجربه کنند.

طاسی(Baldness) نوعاً به ریزش موی مفرط سر اطلاق می شود. برخی مردم ترجیح می دهند که اجازه دهند مویشان ریخته و کاملاً طاس شوند ولی برخی دیگر از این موضوع نگران شده و با کلاه، آرایش های خاص مو و یا کلاه گیس آن را می پوشانند. برخی نیز مصرف دارو یا جراحی را برای درمان ریزش موی خود انتخاب می نمایند.

پوست سر بطور متوسط دارای تا 100 هزار تار مو در حالت طبیعی است و ریزش روزانه 80 تا 100 تار مو امری طبیعی محسوب شده ولی بیش از آن آلوپسیا است و نیاز به درمان دارد.

الگوهای ریزش موی سر

الگو و مدل طاسی در مردان و زنان

الگو و مدل طاسی، در مردان و زنان متفاوت است. در واقع متخصصین همواره از دو تعبیر الگو و مدل طاسی مردانه و زنانه، بصورت جداگانه سخن می گویند. البته بصورت بسیار غیر معمول و اتفاقی، مردانی هستند که الگو و مدل طاسی زنانه را دارند و یا برعکس.

برای دسته بندی میزان و مدل ریزش موی سر در مردان و زنان، تقسیم بندی های متعدد و متفاوتی توسط متخصصین صورت گرفته است که از جمله میتوان به دسته بندی نوروود/ همیلتون  برای مردان که توسط دکتر نوروود و دکتر همیلتون صورت گرفته است و دسته بندی لودویگ که برای ریزش موی زنانه طراحی شده اشاره کرد.

طاسی مدل مردانه

مدل ریزش موی مردانه، نوعی از ریزش موی متداول در بین آقایان است که معمولاً از منطقه گیجگاهی آغاز شده و بصورت حرف M پیشروی می کند. در این نوع ریزش، پوست سر در ناحیه تاج نیز دچار ریزش مو، ضعف و سستی می شود. الگوی ریزش موی نعل اسبی در بیشتر موارد دیده شده است. در بعضی از آقایان تنها پس رفتگی ناشی از ریزش مو را، در پیشانی و در محل تلاقی پوست سر و محل رویش موها می توان دیده و عده ای دیگر ممکن است تنها مبتلا به طاسی در چند نقطه از تاج سرشان باشند. موهای باقی مانده در مناطق مبتلا به ریزش، ممکن است در ابتدا ضخیم و دارای رنگدانه باشند ولی به تدریج ضعیف، نازک و فاقد رنگدانه شده و سرعت رشدشان کم میشود. معمولاً ریزش موی سر در آقایان در سنین جوانی و بین 16 الی 19 سالگی آغاز می شود که این میتواند منجربه طاسی نسبتاً وسیعی با گذشت زمان شود.

ریزش موی اندروژنتیک(androgentic)، اصلی ترین فاکتور و عامل ریزش موی مدل مردانه است. این نوع از ریزش معمولاً به اندروژن ها یعنی هورمون هایی که بوجود آورنده خصوصیات مردانه هستند نسبت داده می شود. سه دلیل اصلی و عمده به وجود آمدن (AGA) عبارتند از:

ـ افزایش سن

ـ ژنتیک

ـ وجود مقادیر زیاد DHT یا دی هیدرو تستسترون (قوی ترین هورمون آندروژنی که در سطح فولیکول ها وجود دارد و از تستوسترون ایجاد می شود).

دی هیدروتستوسترون از متابولیزه شدن تستسترون توسط آنزیم 5- آلفا ردوکتاز بوجود می آید (این آنزیم در غده پروستات، غدد فوق کلیوی و پوست ساخته می شود). دی هیدرو تستوسترون و شاید دیگر آندروژن ها سبب آتروفی و چروکیدگی فولیکول های مو شده و آنها را وارد مرحله ریزش دائمی می کنند. این هورمون موجب شروع ساخت فاکتور رشد بتا -2، (TGF – beta2) تغییر شکل یافته شده و این فاکتور، عامل سرکوب تقسیم و تکثیر سلول های اپیتلیال است که سرانجام موجب مرگ سلولی می گردد.

فاکتور رشد تغییر شکل یافته بتا -2، بطور مستقیم موجب ایجاد ریزش مو در سطح سلولی می شود، به همین علت استفاده از درمانی که مبتنی بر مهار تولید دی هیدرو تستوسترون از تستوسترون یا مهار عملکرد و یا افزایش حضور دیگر آندروژن ها باشد می تواند نقش بسیار مهم و اساسی در کاهش و جلوگیری از ریزش مو ایفا کند.

طاسی مدل زنانه

این نوع از ریزش به دلیل افزایش سن، ژنتیک و افزایش مقدار آندروژن ها در سطح فولیکول رخ میدهد. الگوی ریزش موی سر زنانه معمولاً از حدود 30 سالگی شروع می شود. این نوع از ریش، اگر قبل از 40 سالگی شروع شود، میتواند بصورت کامل و سراسری در طول دوره یائسگی ادامه یابد. ریزش موی مدل زنانه می تواند موجب ضعف و سستی مو در تمام نقاط سر شود، به ندرت نیز تمامی سر را درگیر کرده و موجب ایجاد طاسی کلی شود. مهم است بدانیم این نوع از ریزش مو می تواند عامل ریزش دائمی مو باشد.

انواع ریزش موی سر

ریزش مو مدل تلوژن افلوویوم

این نوع از ریزش موی سر، نوعی از ریزش موی غیرطبیعی مو به دلیل تغییر در چرخه طبیعی رشد موی سر است. در تلوژن افلوویوم بخش عمده ای از موها وارد فاز سکون شده، میزان و سرعت ریختن آنها بیشتر از حد طبیعی می شود.

این نوع از ریزش را می توان به دنبال یک بیماری تب دار مثل آنفولانزا، استرس های روحی و یا پس از بارداری دید. تغییراتی هورمونی در طول دوره بارداری می توانند سبب افزایش میزان فولیکول های باقی مانده در فاز رشد شود ولی پس از بارداری، تعداد زیادی از موها وارد فاز ریزش شده و این امر به صورت طبیعی منجر به افزایش ریزش موی سر می شود. چنین وضعیتی پس از قطع مصرف قرص های ضد بارداری نیز رخ می دهد.

دیگر عللی که می تواند موجب ریزش مو منتشر شوند عبارتند از:

1ـ تب یونجه

2ـ کم خونی

3ـ کاهش آهن در رژیم غذایی

4ـ گرسنگی های ممتد و یا رژیم غذایی سخت

5ـ داروهای مورد استفاده در دندان پزشکی و یا اعمال جراحی

6ـ مصرف داروهای خاص

7ـ کم کاری غده تیروئید

8ـ استرس ها و یا هیجان های کوتاه و یا درازمدت

افرادی که بطور ناگهانی دچار ریزش موی منتشر می شوند، بهتر است سریعاً به پزشک متخصص مراجعه کنند زیرا تشخیص و درمان چنین وضعیتی آسان نیست.

ریزش موی سر به دلیل شیمی درمانی

درمان سرطان با داروهای شیمی درمانی می تواند موجب ریزش کامل موها شود. این داروها برای مبارزه با سلول های سرطانی (سلول هایی که رشد خارج از کنترل دارند) طراحی شده اند. در این راستا سلول های دیگری که سرعت رشد و تقسیم زیادی دارند نیز تحت تأثیر این داروها قرار می گیرند، مانند سلول های دیواره روده و فولیکول مو. این امر موجب بروز وقفه در رشد و نیز ضعف اساسی در آنها می شود. با قطع مصرف این داروها، موهای بیمار مجدداً شروع به رشد می کنند ولی وقتی به سطح پوست می رسند تمایل شدیدی به ریزش دارند و پس از آن ریزش عمومی موی سر را در این حالت نیز می توان دید.

موهایی که در ادامه می روند ممکن است مقداری با موهای قبلی متفاوت باشند که علت این امر احتمالاً به دلیل باقی ماندن اثر دارو بر سلول های حساس پیاز مو است.

ریزش مو مدل آناژن افلوویوم

وقتی تعداد زیادی از موهای سر یک دفعه در همان فاز آناژن ریزش پیدا کنند را آناژن افلوویوم گویند مثل افرادی که شیمی درمانی و رادیوتراپی می کنند.

ریزش موی سکه ای یا آلوپسیا آره آتا

آلوپسیا آره آتا یک بیماری و وضعیت غیرقابل پیش بینی و اتو ایمیون (سیستم ایمنی بدن بر علیه خود وارد واکنش می شود) بوده، که سبب بروز ریزش مو در سطح پوست سر، صورت و یا جاهای دیگر بدن می شود. حدود 7/1 % از افراد ساکن آمریکا به این بیماری مبتلا هستند، یعنی جمعیتی در حدود 7/4 میلیون نفر.

در این نوع از ریزش، فولیکول های موها به اشتباه توسط سیستم ایمنی بدن، مورد حمله قرار می گیرند و در نتیجه فاز رشد مو متوقف شده و ریزش ناگهانی رخ می دهد. ریزش موی سکه ای عموماً بصورت یک یا دو منطقه طاس شده کوک و با ظاهری گرد و اطرافی منظم دیده می شود. این نوع از ریزش می تواند پیشرفت نموده، کل سر و یا کل بدن را درگیر کند.

ریزش موی سکه ای در هر دو جنس زن و مرد و هر نژادی دیده می شود. این بیماری معمولاً در دوره کودکی و در افرادی که از نظر احساسی مورد تحقیر و یا تخریب قرار گرفته اند بیشتر دیده میشود. این بیماری زندگی فرد را تهدید نمی کند اما می تواند بر روح و احساس فرد اثرات نامناسبی برجای گذارد.

ریزش موی ناشی از اسکار یا زخم بر جا مانده از قبل

این عارضه بصورت ریزش مو یا بی مویی ناشی از جای زخم سوختگی، تابش پرتو ایکس، سرطان پوست و یا جراحات شدید وارده بوجود می آید.

آسیب ناشی از کشیدن بیش از حد مو: آلوپسیا کششی

موهایی که بطور معمول با کشش خاصی بسته شده اند، دچار نوعی ریزش می شوند که آلوپسیا کششی نامیده می شود. این نوع ریزش معمولاً در افرادی که موهایشان را دم اسبی می بندند، برعکس شانه می کشند و یا موهایشان را به شدت برس می کنند رخ می دهد. تراکشن آلوپسیا بخصوص در نوع خاصی از آراستن مو دیده می شود که بیشتر در آفریقایی ها مرسوم است (آفریقایی های کارائیبی)

علل و مکانیزم های ریزش موی سر

ریزش مو علاوه بر هرمون ها، وراثت و موراد اشاره شده در بالا می تواند به دلیل آسیب های وارده ناشی از نحوه آراستن و فرم دهی موی سر و یا ترکیبات بکار گرفته شده در فر و یا صاف کننده های موی سر باشد. ریزش مو همچنین می تواند به دلیل مصرف بعضی از داروهای خوراکی باشد مثل داروهای کاهنده کلسترول خون، داروهای ضد پارکینسون، داروهای مرتبط با درمان زخم، ضد انعقاد، ضد آرتریت و یا داروهای مشتق شده از ویتامین A، داروهای ضد افسردگی، آرامبخش، کاهنده فشار خون و همچنین داروهای تیروئیدی و کورتون ها.

التهاب: التهاب مزمن فولیکول مو یکی از عوامل شناخته شده ریزش موی اندروژنیک است. ریزش التهابات فولیکولی نیز نقش تکمیلی در این زمینه ایفا می کنند. واژه ریز التهاب به این جهت پیشنهاد شده که فرآیند التهاب در ریزش موی اندروژنیک بر خلاف التهابات کلاسیک یک روند آهسته، ظریف، بدون درد و فاقد انرژی است. گرما، اصطکاک، پرتوهای فرابنفش و میکروارگانیسم های طبیعی پوست از عوامل ایجاد کننده التهاب پوست سر می باشد.

اثر التهاب روی ریزش موها

التهاب مزمن در سطوح سلولی و مولکولی به عنوان یک روند معمول نهایی در بسیاری از بیماری های سیستمیک و تحلیل برنده شامل آنهایی که پوست را درگیر می کنند، شناخته می شود. التهاب در طیف وسیعی از بیماری ها از جمله آنهایی که پوست و مو را درگیر می کنند، دخیل است. سال ها تحقیقات منجربه این نتیجه گیری شد که طاسی مردانه که اندروژنیک نیز نامیده می شود ممکن است در نتیجه یک تغییر در چرخه رشد مو و با پیری زودرس واحد پیلوسباسه، ایجاد شود. سبب شناسی طاسی مردانه با طبیعتی چند عاملی و یا حتی چندژنی معین شده است. میزان پایین موفقیت درمان طاسی مردانه با محرک های رشد مو یا تعدیل کننده های متابولیسم آندروژن ها برای محققان به این معنی بوده است که روندهای پاتوژنیک دیگری احتمالاً در بروز این عارضه دخیل هستند. پس از آن، دخالت التهاب میکروسکوپی فولیکولی در پاتوژنز طاسی مردانه نشان داده شده است و التهاب فولیکولی پایدار یک یافته شناخته شده در طاسی الگوی مردانه است. به التهاب فولیکولی ریز التهاب[1] نیز گفته می شود چراکه برخلاف روندهای التهابی و تخریبی شناخته شده در طاسی های اسکاردار شناخته شده، التهابی کند، ملایم و ایستا هستند. در سال 1992 محققان نشان دادند که نفوذ التهابی سلول های T فعال شده و ماکروفاژها به یک سوم بالایی فولیکول های مو با بزرگتر شدن ترکیب غلاف درمی فولیکولی (دسته های کلاژن یا فیبروز دور فولیکولی) در ناحیه طاسی پیش رونده فعال در ارتباط است. التهاب میکروسکوپی فولیکولی مداوم با تغییر بافت پیوندی، در نهایت منجربه ریزش دائمی مو می گردد. در کل گفته می شود که ریز التهاب فولیکولی و فیبروز در فولیکولی منجر به دو اتفاق می گردد:

1ـ افزایش ریزش موها

2ـ کاهش رشد موها.

نتایج یک مطالعه نشان داده است که التهاب لنفوسیتی در اطراف بخش های پایینی اینفاندیبولوم فولیکولی در طاسی مردانه اتفاقی نبوده بلکه یک الگوی رایج و عمومی است. همچنین Lichen planopilaris یا Lichen follicularis که یک اختلال جلدی است، بطور انتخابی فولیکول های مو را با یک پروسه التهابی لنفوسیتی درگیر می کند که در نهایت فولیکول ها را تخریب کرده و موجب ریزش مو و طاسی می شود. به علاوه وجود التهاب به میزان تأثیرگذاری داروهای محرک رشد مو موثر است. مثلاً در یک مطالعه مشخص شد که حدود 40 % افراد با طاسی آندوژنیک، التهاب و فیبروز دور فولیکولی واضحی دارند و در این افراد، رشد مجدد موها در واکنش به درمان ماینوکسیدیل کمتر است.

محققان معتقدند که حادثه اولیه لازم برای شروع التهاب ممکن است در نزدیک اینفاندیبولوم اتفاق بیافتد. بر پایه این عوامل و استقرار میکروب هایی مثل پروپیونی باکتریوم، استافیلوکوکوس ها، مالاسزیا یا دیگر میکروب های موقتی در اینفاندیبولوم فولیکولی، محققان اینگونه فرض کردند سموم یا آنتی ژن های میکروبی می تواند در ایجاد واکنش التهابی دخیل باشد. تولید پورفیرین ها توسط پروپیونی باکتریوم در مجرای پیلوسباسه 58 % بیماران مبتلا به طاسی مردانه نیز به عنوان یک عامل ممکن در این استرس پیش التهابی ابتدایی در نظر گرفته شده است. به علاوه، خود کراتینوسیت ها نیز ممکن است به استرس های شیمیایی ناشی از مواد محرک، مواد آلوده کننده و پرتوهای UV با تولید گونه های اکسیژن آزاد و آزاد کردن IL-1a ذخیره داخل سلولی، واکنش نشان دهند. نشان داده شده است که این سایتوکاین پیش التهابی، خودش رشد فولیکول های مو را در محیط کشت مهار می کند. کراتینوسیت های پوست نیز که ممکن است قابلیت های بیان آنتی ژن داشته باشند، از نظر تئوری می تواند تکثیر لنفوسیت های T را در واکنش به آنتی ژن های باکتریایی موجب شود. این آنتی ژن ها هنگامیکه برچسب می شوند (شناسایی می شوند)، توسط ماکروفاژهای نفوذ کرده به ناحیه، سلول های لانگرهانس و یا سلول های کشنده طبیعی (دسته ای از لنفوسیت های T) نابود می شوند. هنگامیکه هر کدام از عوامل مسبب توصیف شده موجود باشند، منجربه التهاب پایدار فولیکول مو می گردد. این فاز التهابی اغلب منجربه تغییرات بافتی می گردد که کلاژنازها احتمالاً نقش فعالی در آن بازی می کنند. گمان می رود کلاژنازها در تغییرات بافتی و فیبروز دور فولیکولی با آماده سازی ماتریس بافتی و غشاهای پایه برای چسبیدن ماکروفاژها و لنفوسیت های T، دخیل اند.

اثبات شده که بدون شک، آندروژن ها در شکل تستوسترون یا متابولیت های آن، پیش نیاز گسترش طاسی با الگوی مردانه است. بر اساس نتایج تحقیقات، تنها ارتباط واضح که می توان بین متابولیسم آندروژن و پروسه التهابی پیچیده ایجاد کرد، تولید چربی(سبوم) است که توسط آندروژن ها کنترل می شود. از آنجا که سبوم مقادیر بالایی از میکرو ارگانیسم ها را داراست که از لیپیدها به عنوان غذا استفاده می کنند، احتمال دارد که حداقل برای برخی از افراد، متابولیسم آندروژن جایگزین شدن اینفاندیبولوم غدد سباسه و مجرای غدد سباسه با میکرو ارگانیسم ها را ممکن سازد. این میکروارگانیسم ها ممکن است به خوبی در مراحل اولیه التهاب واحد پیلوسباسه، دخیل باشند.

استرس های فیزیکوشیمیایی مستقیم ناشی از پرتوهای UV به کراتینوسیت ها، با تولید رادیکال های آزاد اکسیژن و نیتریک اسید و نیز آزاد شدن سایتوکاین های پیش التهابی ممکن است به آسیب سلول هایبنیادی فولیکولی در بخش فوقانی فولیکول مو منجر گردد. در موارد سرطان های پوست سر گفته می شود که سلول های سرطانی می توانند فولیکول های مو را با القاء فیبروپلازی از طریق واسطه های التهابی، جذب سلول های التهابی و یا جایگزینی جمعیت های سلول های طبیعی، تخریب کند. سلامت سلول های بنیادی موجود در ناحیه bulge فولیکول مو احتمالاً توانایی فولیکول را برای تسکیل دوباره پس از آسیب، تعیین می کند. در طاسی های دائمی مثل Lichen planopilaris، نفوذ و تجمع سلول های ایمنی در اطراف بخش بالایی فولیکول، از جمله bulge، رخ می دهد. در طاسی های برگشت پذیر مثل ریزش موی سکه ای، التهاب عموماً دور از bulge است و فولیکول می تواند دوباره تشکیل شود. از اینرو، در طاسی مردانه، ناحیه bulge فولکول مو اغلب با سلول های T احاطه شده و این یک نقش آسیب رسان برای التهاب پیشنهاد می کند.

پس اینگونه به نظر می رسد که مهار التهاب در فولیکول های موی مستعد، یک روش جدید برای درمان ریزش مو پیش روی قرار می دهد. بنابراین در مواردی که التهاب موجب ریزش مو و طاسی گردیده است سیستم درمان باید بر رفع التهاب یا محافظت از فولیکول در برابر حمله سیستم ایمنی خود بدن استوار باشد. از همین رو در محصولات نوین سعی شده است تا با در نظر گرفتن مسئله التهاب، با استفاده از ضد التهاب های مناسب (اکثراً با منشاء گیاهی) در محصولات محرک رشد مو و ضد ریزش موی خود، تأثیر بیشتری در درمان ریزش مو ایجاد شود.

اثر نوسازی و یکپارچگی بافت پیوندی

درمال پاپیلا از گروه بسیار فعالی از سلول ها (عمدتاً فیبروپلاست ها) تشکیل شده که قادرند فولیکول را از اپیدرم بسط داده و مل ساخت تارهای مو را انجام دهند. درمال پاپیلا تولید فولیکول مو را هدایت و مدیریتمی کند و این قابلیت را در سرتاسر چرخه مو حفظ می کند. هرچه درمال پاپیلا بزرگتر و سالم تر باشد سول های بیشتری تولید می کند، در نتیجه موهای ضخیم تری توسط فولیکول ها ساخته می شود. اندازه فولیکول مو به حجم درمال پاپیلا بستگی دارد. حجم درمال پاپیلا نیز به تعداد سلول های تشکیل دهنده آن و حجم ماتریس برون سلولی بستگی دارد. مورفولوژی و الگوی رشد سلول های درمال پاپیلا مشابه مورفولوژی و الگوی رشد فیبروبلاست های پوستی است. سلول های درمال پاپیلا مقادیر قابل توجهی از پروتئین های ماتریس را که با پروتئین های ماتریس برون سلولی مثل فیبرونکتین و کلاژن های نوع 1 و 3 مشابهت دارند تولید می کنند. کاهش اندازه سلول های ماتریس پیاز مو و درمال پاپیلای آن با ریزش موی اندروژنیک در ارتباط است. اگرECM(extracellular matrix) به خوبی نوسازی نشود، مو به تدریج استحکام خود را از دست داده، اندازه فولیکول کوچکتر گشته، مو نازک شده و میریزد.


 

تماس با ما

 بابل، میدان کشوری، خ, سرگرد قاسمی، جنب آزمایشگاه فیروزجاهی، مجتمع باران طبقه سوم

 

 تلفن : 32288838 - 011

 

 ایمیل : info @ dr-adabi.ir

 

 سایت : www.dr-adabi.ir

Template Design:Dima Group